• Auteur: Frank Van Laeken
• Uitgeverij: Pelckmans Uitgevers
• Jaar uitgave: 2026
• Coverontwerp: Armée de Verre Bookdesign
• ISBN: 978-9462349490

https://www.pelckmansuitgevers.be/de-jaren-80.html

Review:

Wanna be startin’ something

De Jaren 80 is het evidente en verwachte vervolg op… jawel, de Jaren 70. (ik zal de link naar de recensie voor het voorgaande boek onderaan deze review plaatsen, voor wie ook die graag -nog- eens wil lezen.)

Na het decennium waarin de olifantenpijpen, disco, oliecrisissen, politieke crisissen, kapingen, terreur op de Olympische Spelen en communistische terreur in Duitsland heerste en overheerste, gaan we nu over naar het decennium van de neon, nieuw toptalent in de muziek, een Britse prins trouwt, hongersnood in Afrika en Geldofiaanse goedhartigheid, een ontploffende ruimtesonde, een zinkende ferry, ontvoerde politici, de opkomst van de computer, bevrijding van een strijder, binnenlands en buitenlands terrorisme, binnenlandse en buitenlandse politieke perikelen en de val van het communisme, vertegenwoordigd in de val van een muur.

Je hoort het, alweer een bewogen decennium en ik moet erbij zeggen dat ik deze jaren, als kind, toch wel anders heb ervaren dan dat ik ze nu lees als volwassen man. En eigenlijk, na veertig jaar merk ik ook op dat (een stelling die ik vaker herhaal in reviews voor dit soort boeken) de geschiedenis de neiging heeft zich te herhalen… en in sommige gevallen nog erger wordt!

Ik begin even met enkele negatieve zaken die toen gebeurden en werk naar het positieve toe, dat lijkt me het beste!

België is in de ban van terrorisme. De CCC (een communistische cel) pleegt vijfentwintig aanslagen in ons land, waarbij twee doden vielen en achtentwintig gewonden. De leden werden opgepakt waardoor een einde kwam aan deze terreur. Maar een andere groep die terreur zaaide en heel wat meer mensen doodden in ons land was De Bende van Nijvel en jammer genoeg werd deze zaak nooit opgelost. Een van de overlevenden, David van de Steen schreef er een boek over en dat werd verfilmd door Stijn Coninx met Jan Decleir. De film heet ‘Niet schieten’.

De jaren tachtig waren ook de jaren waarin het economisch overal heel slecht ging. Tegelijkertijd kwamen ook enkele leiders aan de macht die de wereld of hun land danig veranderden. Tatcher, aka The Iron Lady, was heel omstreden want haar beleid hield geen rekening met zij die al niks hadden. Reagan vond het nodig om de Koude Oorlog nog verder op de spits te drijven met Rusland (Sovjet-Unie) en een soort schild te bouwen rond Amerika om kernraketten uit de Sovjet-Unie tegen te houden. Bij de opkomst van AIDS zweeg Reagan de ziekte dood, het waren toch alleen maar homo’s die stierven, in de ogen van de republikeinen. In eigen land heersten de CVP (het huidige CD&V) met de zoveelste regering Martens. Werkloosheid en crisis (waardoor ook vele betogingen) waren alledaags nieuws. Betogen deed men ook tegen de komst van kernwapens, die op Kleine Brogel zouden worden gestockeerd.

Milieurampen en natuurrampen zijn nooit weggeweest. Maar ook in de jaren 80 zagen we deze geregeld opduiken. En het werd ook duidelijk dat we iets aan ons gedrag zouden moeten veranderen want de opwarming van de aarde begon echt wel een probleem te worden, dit in combinatie met het gat in de ozonlaag. Koude winters, overstromingen… De jaren 80 kenden hun part.

Het conflict dat tot vandaag nog steeds gaande is kent ook dan enkele hoogtepunten namelijk Palestina en Israël. Bombardementen op Libanon, moordaanslagen, conservatief denken en vooral de onwil om een tweestaten-oplossing te zoeken. Heikele en eeuwige kwestie!

Maar ook andere rampen waren er natuurlijk. Twee die mij nog heel goed in het geheugen gegrift staan, ook al zijn ze veertig jaar geleden, zijn onder andere de ramp rond Challenger Space Shuttle, die kort na opstijgen ontplofte. Aan boord was lerares Christa McAuliffe. En de andere ramp was die van het kapseizen van The Herald of Free Enterprise voor de kust van Zeebrugge. Een boegdeur werd te laat dichtgedaan en een hoge golf sloeg in op het autodek waardoor het evenwicht niet meer gelijk verdeeld was en de boot kapseisde en omgekeerd in de Noordzee kwam liggen. Bijna tweehonderd doden, voornamelijk Britten die terug huiswaarts keerden, vielen er die nacht in het ijskoude water in maart.

Hongersnood in Ethiopië is ook een thema waar beelden me nog heel goed van op het netvlies gebrand staan. Mede doordat ook vandaag nog af en toe op het nieuws dezelfde taferelen te zien zijn, zullen deze van toen bijgebleven zijn… jammer genoeg. De kinderen die met dikke buiken maar wel uitgemergeld lagen te creperen, hulporganisaties die niet genoeg middelen hebben om te helpen… schrijnende beelden waren het. Bob Geldof dacht, hier zamel ik geld voor in en verzamelde een aantal Britse artiesten, vormde ‘Band Aid’ en maakte de plaat ‘Do they know it’s Christmas?’. Kort daarop volgde in de Verenigde Staten ‘US for Africa’ met ‘We are the World’, initiatiefnemers hier was Harry Belafonte die met een nummer dat werd geschreven door Michael Jackson en Lionel Richie er ook in slaagden geld in te zamelen voor Ethiopië. Daarna, in 1985, volgde ook nog eens een dubbelconcert genaamd Live Aid dat in het JFK Stadion in Philadelphia en in het Wembley Stadion in London werd gespeeld. Op beide benefietconcerten speelden de grootste artiesten van dat moment zoals Queen, Madonna, Status Quo, U2, David Bowie, Simple Minds, Tom Petty en heel wat meer…

Zo komen we bij ook wat leuker nieuws, namelijk muziek. De jaren tachtig zijn gedomineerd geweest door artiesten die tot op de dag van vandaag nog populair zijn, sommige spelen zelfs nog steeds of maken nog steeds muziek. Andere verloren we jammer genoeg aan allerlei doodsoorzaken. Queen, laten we daarmee beginnen. Zanger Freddie Mercury en zijn band hadden in het vorig decennium al heel wat succes geboekt maar ook in de jaren 80 bleven ze ontzettend populair. Nummers als Radio Gaga, I want to Break Free (met de omstreden clip waarin de bandleden als vrouw verkleed nogal ophef veroorzaakten), One Vision, Who wants to live forever, Breakthru, I want it all… noem maar op. Maar het noodlot greep in en leadsinger Mercury werd gediagnosticeerd met HIV/AIDS, dat hem begin jaren negentig uiteindelijk fataal zou worden.

Madonna kreeg ook haar eigen solo carrière in de jaren tachtig. Holiday, Borderline, True Blue, Like a Virgin en zelfs een filmrol in Desperately Seeking Susan droegen bij aan het grote succes van deze diva, een ‘Grande Dame’!

Michael Jackson kreeg niet alleen heel wat succesnummers op zijn oeuvre toegeschreven, zeker als zijn solo carrière van de grond gaat, maar hij kreeg ook heel wat persaandacht voor zijn kronkels en verandering van uiterlijk. En later nog voor enkele andere zaken ook maar dat is waarschijnlijk voor het boek De Jaren 90. Maar zingen we niet allemaal graag mee met Beat it, Thriller, Wanna be startin’ something, Bad, Leave me alone, Liberian Girl… noem maar op. King of Pop, zeker geen verkeerde naam!

En dan was er ook nog die Ierse band die plots opdook… en die de vele festivals, ook in België, weiden vol kreeg. U2 schreef geschiedenis met nummers zoals With or without you, New Year’s Day, I still haven’t found what I’m looking for en nog veel meer. We kennen ze allemaal!

Ik wil ook kort even aandacht besteden aan de films uit de jaren 80. Vele ervan worden in dit boek niet vermeld, maar dan zou het ook een ander boek worden natuurlijk. Maar welke wel vermeld worden zijn onder andere de Indiana Jones films (Spielberg was hot in de jaren 80), Back to the Future en mijn allereerste film die ik in de bioscoop ging kijken, ik was toen drie jaar oud, namelijk E.T., the Extra-Terrestrial (opnieuw Spielberg!). Heerlijke nostalgie. Maar laat ik er toch even ook de films bij vermelden die tot op de dag van vandaag nog steeds op mijn favorietenlijst staan… John Carpenter creëerde met The Thing en Christine bij mij een voorliefde voor horror en sci-fi én Stephen King. In hetzelfde genre is er de cult-klassieker (vind ik toch) The Blob (net als The Thing een remake van een film uit de jaren 50). Weekend at Bernie’s, Cocoon, Child’s Play, The Goonies, The Terminator… het filmlandschap veranderde. Maar ook trauma’s uit het verleden, zoals de Vietnamoorlog, bleven nazinderen in films als Platoon en Born on the Fourth of July. Ik moet eens een jaren 80 film marathon houden, ik merk het!

Om af te sluiten wil ik het nog over één gebeurtenis hebben uit de jaren 80… eentje die heel wat heeft veranderd in de wereld, waar ook tot op vandaag nog de gevolgen merkbaar van zijn. Maar toen was dat revolutionair en werd alles plots veel positiever, scheen de zon ineens doorheen de vele gaten die in de muur kwam… ja, dé muur… de muur die het oosten van Duitsland scheidde van het westen van dat land! De val van de Berlijnse muur is een feit in 1989! Het communistisch regime valt in het Oostblok, de Sovjet-Unie brokkelt uiteen en ineens mag ook kapitalisme in Oost-Europa welig tieren. Vandaag zien we nog steeds de vele sporen in de stad Berlijn (de moeite om te bezoeken). Europa zal in de jaren 90 te lijden hebben onder heel wat oorlogen die het gevolg zijn van de val van de muur. En in 1989 zijn we jammer genoeg allemaal getuige hoe een Belgische journalist in Roemenië in een de val komt te zitten en door een kogel wordt geraakt. Danny Huwé zal altijd herinnerd worden als de man die zijn leven gaf voor zijn job!

Toen ik aan dit boek begon en eigenlijk ook naar het einde toe merkte ik echt dat mijn visie op de jaren 80 toch wel enigszins verblind werd door de mooie muziek en films die we nu nog horen en zien. Maar eigenlijk was dit geen al te optimistisch decennium, ondanks de kleurrijke klederdracht en de vele neon. Hopelijk schrijft Frank Van Laeken toch ook nog de boeken de Jaren 90 en De Jaren 2000 en verpest hij ook niet mijn visie op die decennia. Anderzijds, ik heb mijn herinneringen en die koester ik toch ook. Als je jong bent staat de wereld ver van je af en leef je je leven (toen waren er nog geen smartphones en was er geen internet noch apps die constant info naar je toe gooiden). Maar de stelling die we vaak in onze mond nemen ‘Toen wij jong waren, was alles beter…’, die ga ik toch vanaf nu met een korreltje zout uitspreken. Ik zal ze nuanceren!