• Auteur: Umberto Eco
• Uitgeverij: Uitgeverij Prometheus / LM Books
• Jaar uitgave: 2026
• Pagina’s: 71
• Coverontwerp: Tessa van der Waals
• Originele titel: Riflessioni sul dolore (2014)
• Vertaling: Yond Boeke & Patty Krone
• ISBN: 978-9044661897

https://uitgeverijprometheus.nl/boeken/overpeinzingen-over-pijn-paperback/

Review:

Medicijn tegen de pijn

Umberto Eco was een van de grootste Italiaanse auteurs en filosofen van de moderne tijd, die in 1980 bekend werd met zijn epos ‘De Naam van de Roos’. Daarna volgden nog enkele meesterwerken zoals ‘De Slinger van Foucault’, ‘Het Eiland van de vorige dag’ en ‘Baudolino’. Maar Eco stond ook bekend om zijn vele essays, vaak met filosofische inslag en zijn naslagwerken ‘On Beauty’ en ‘On Ugliness’ zijn echte must reads. Twee jaar geleden verscheen nog postuum ‘Hoe herken ik een fascist’ en nu dit kleine essay ‘Overpeinzingen over pijn’, een tekst die zich baseert op een lezing die Eco hield in 2014, tijdens een diploma-uitreiking van de Academie voor Paliatieve Zorgen.

Eco buigt zich in dit essay over het fenomeen pijn, zowel de fysieke vorm ervan maar ook de mentale pijn die we als mens ervaren. Door middel van literatuur, kunst en filosofie reikt hij enkele inzichten in pijn en hoe we ermee moeten omgaan. We voelen allemaal wel eens een fysieke pijn, we hebben allemaal wel dagen waarop we mentaal erdoorheen zitten. De een weet hier al sneller komaf mee te maken, iemand anders blijft langer lijden. Maar net dat probeert Umberto Eco in dit essay te staven, dat pijn niet altijd lijden hoeft te zijn. Pijn kan men ook omarmen en met hulp van anderen (en dit komt zeker van pas bij palliatieve zorgen) kan pijn ook leren aanvaard worden, zelfs begrepen.

Eco beschrijft hier in een klein essay een onderwerp dat vaak nog moeilijk bespreekbaar is. Maar hij haalt zijn voorbeelden aan uit kunst (hierbij moest ik ook denken aan de voornoemde boeken over schoonheid en lelijkheid in de kunst, vooral over hoe lelijk pijn kan zijn), ook uit de literatuur en bij heel wat filosofen doorheen de tijd.

Umberto Eco was al enkele jaren voor zijn dood in 2016 ziek, hij leed aan kanker. Iets doet me vermoeden dat op het moment van deze lezing, de man zelf ook al de nodige pijnen had ervaren dus dat dit essay heel persoonlijk zal geweest zijn.

Ik was blij nog eens een Eco ter hand te hebben gehad, hoe kort het ook mocht wezen. Het doet me eigenlijk zin krijgen om nog maar eens de enkele boeken van hem in mijn boekenkast die ongelezen bleven tot nu toe toch eens ter hand te nemen en eventueel ook nog eens ‘De Naam van de Roos’ te herlezen.

‘Overpeinzingen over Pijn’ is inzichtelijk en moet ons allen een andere blik op pijn bezorgen. Aan jou om uit te maken of dit lukt met dit werkje natuurlijk.

Ci manca tanto, dottor Eco.