• Auteur: Julian Barnes
• Uitgeverij: Atlas Contact / VBk België
• Jaar uitgave: 2026
• Pagina’s: 192
• Coverontwerp: Roald Triebels
• Originele titel: departure(s) (2026)
• Vertaling: Jelle Noorman
• ISBN: 978-9025477233

https://www.atlascontact.nl/boek/vertrekpunt-ebook/

Review:

Afscheid van een groot schrijver

Wat als een beroemd, geliefd en graag gelezen auteur beslist dat het boek dat hij net schreef, zijn allerlaatste boek is dat hij zal schrijven? Wat doe je dan als lezer? Rouwen? Ga je op zoek naar al zijn eerdere boeken dat je toch nog kan blijven verder genieten van het oeuvre dat deze auteur al heeft samengesteld? Of geloof je hem gewoon niet en verwacht je over een jaartje of zo opnieuw een nieuw boek van deze auteur?

Wie je ook bent (in mijn geval, degene die op zoek zal gaan naar alle eerder verschenen boeken), de fans van Julian Barnes moesten toch even slikken toen ze hoorden dat Vertrek(Punt) zijn allerlaatste boek zal worden. Bij Barnes werd namelijk in 2020 een zeldzame, maar behandelbare en in controle gehouden bloedkanker ontdekt en dat deed hem nadenken over leven en dood. Dat dit thema al eerder in zijn werk verscheen, na de dood van zijn vrouw Pat, begreep ik bij het lezen van Vertrek(punt) en hoorde ik van de vrienden die fans zijn van de auteur. Maar in dit boek gaat hij echt op zoek naar de motivatie en de redenering achter zijn beslissing om dit zijn laatste boek te laten zijn.

“Twee dingen die ik hier even moet melden:

1. Er volgt een verhaal – of een verhaal binnen het verhaal – maar nu nog niet; en
2. Dit wordt mijn laatste boek.”

Julian Barnes – Vertrek(punt)

In Vertrek(punt) vertelt hij over oude vrienden, die hij uit zijn jonge studententijd kent, die toen een koppel werden maar dat op dat moment niet volhielden. Maar veertig jaar later ontmoet Julian Stephen opnieuw en deze vraagt hem om hem terug met Jean, zijn oude liefde, terug in contact met hem te brengen. Dit zorgt ervoor dat de twee dan toch nog samenkomen en zelfs trouwen. Maar is het verleden tussen beide geen hindernis? Zorgen herinneringen en het feit dat je zo lang niet bij elkaar bent geweest niet voor de nodige problemen? Of loopt alles vlotjes, zelfs na veertig jaar?

Natuurlijk gaat Barnes ook dieper in op zijn diagnose en zijn ziek zijn, over de dood (ook die van zijn vrouw) en wat hij wil nalaten na zijn dood. Hij zoekt antwoorden ook in de Franse literatuur, vooral als het gaat over herinneringen en hoe bepaalde geuren of smaken of zelfs muziek bepaalde herinneringen terug boven kunnen halen (denk aan Proust en zijn madeleine in zijn ‘à la recherche du temps perdu’).

En dan is er Jimmy ook nog. Jimmy is de Jack Russell van Jean die hij erfde na haar dood en die zijn oude dag slijt bij Julian, doof en met nauwelijks nog enige tand in zijn hondenmuil. Jimmy en ook zijn naderend einde voegt iets lethargisch toe aan het boek waarin ‘het einde’ al centraal lijkt te staan.

Op 20 april 2026 was Julian Barnes eregast in Bijloke Gent waar hij door Annelies Beck werd geïnterviewd, afgewisseld met prachtige muziek en teksten voorgelezen door Alexander Devriendt en Jean-Paul Van Bendegem. Ik was zodanig onder de indruk van de man dat ik enkel van de locatie een foto nam voor het interview begon (en we zaten ook net iets te ver om een duidelijke foto te krijgen dus moeten we het doen met onze herinneringen, zolang die mogen blijven bestaan en niet veranderen naarmate de tijd voorbij gaat).

Tijdens dat interview sprak hij enkele woorden over het feit dat dit zijn laatste boek worden zal, ondanks het ongeloof van enkele mensen die op het podium verschenen. Ook in het boek wordt één ervan vermeld en dat is dat hij niet wou dat hij halfweg een boek wou sterven, met een onafgewerkt manuscript dat dan jaren later door iemand anders (minder gekwalificeerd?) het van hem zou overnemen en het af zou werken. (Denke men aan boeken van Stieg Larsson of Gabriel García Márquez). Ook wou hij nog dit boek afwerken en de kans krijgen de reacties en de recensies te lezen. Ik kan Julian Barnes daar zeker in volgen!

Ik las het boek na de voorstelling en hoorde van enkele vrienden dat ze het lazen en goed vonden dus ik wou er dan ook onmiddellijk aan beginnen, wat ik ook deed, na de lezing/interview met de schrijver. En ik heb eerlijk gezegd heel hard genoten van de eerste hoofdstukken én zeker van het afscheidswoord in het allerlaatste hoofdstuk van het boek. Maar ik moet ook toegeven dat het verhaal rond zijn vrienden Stephen en Jean nogal overbodig aanvoelde of niet helemaal tot me doordrong, ik vond het zelfs een saaier stuk in dit boek. En misschien ben ik hier wel heel kritisch over maar ik vond het geen meerwaarde aan het boek zelf. Maar zoals gezegd, de laatste pagina’s in dit boek, het letterlijke afscheid dat Barnes aan zijn lezers uit en dat hij ook zelf voorlas op het einde van de avond in de Bijloke, doen een krop in de keel krijgen (zelfs bij iemand als ik die nog heel wat boeken van de man te lezen heeft). Maar wie weet, Mr. Barnes, komen we elkaar ooit tegen op dat terrasje en drinken we samen een glas of een theetje en kijken we samen naar de mensen die voorbij komen. Cheers, old chap! Cheers and thank you!

English:

Departure(s)

Review:

Goodbye, Mighty Author

What if a famous, beloved, and widely read author decides that the book he has just written will be the very last one he will ever write? What do you do as a reader then? Do you mourn? Do you go searching for all his previous books so you can continue enjoying the body of work he has already created? Or do you simply not believe him and expect a new book from him in a year or so?

Whoever you may be (in my case, the one who will go looking for all the previously published books), fans of Julian Barnes had to swallow hard when they heard that Departure(s) would be his final book. In 2020, Barnes was diagnosed with a rare but treatable and controlled form of blood cancer, which made him reflect on life and death. That this theme had already appeared in his earlier work, after the death of his wife Pat, became clear to me while reading Departure(s) and was also something I heard from friends who are fans of the author. But in this book, he truly searches for the motivation and reasoning behind his decision to make this his final work.

“Two things I should mention here:
There will be a story — or a story within the story — but not just yet; and
This will be my final book.”
— Julian Barnes, Departure(s)

In Departure(s), he tells the story of old friends from his student days who once became a couple but couldn’t make it work at the time. Forty years later, Julian meets Stephen again, and Stephen asks him to reconnect him with Jean, his former love. This leads to the two finding each other again and even getting married. But is their past not an obstacle? Don’t memories and the fact that they’ve been apart for so long cause problems? Or does everything run smoothly, even after forty years?

Of course, Barnes also delves deeper into his diagnosis and his illness, into death (including that of his wife), and into what he wishes to leave behind after he dies. He searches for answers in French literature as well, especially when it comes to memory and how certain smells, tastes, or even music can bring back specific recollections (think of Proust and his madeleine in In Search of Lost Time).

And then there is Jimmy. Jimmy is Jean’s Jack Russell, whom he inherited after her death, and who spends his old age with Julian, deaf and with barely any teeth left in his muzzle. Jimmy, and his approaching end, adds a lethargic tone to the book, in which “the end” already seems to take center stage.

On April 20, 2026, Julian Barnes was the guest of honor at Bijloke in Ghent, where he was interviewed by Annelies Beck, interspersed with beautiful music and readings by Alexander Devriendt and Jean-Paul Van Bendegem. I was so impressed by the man that I only took a photo of the venue before the interview began (and we were sitting just a bit too far away to get a clear picture, so we’ll have to rely on our memories—as long as they last and don’t change as time goes by).

During that interview, he spoke about the fact that this would be his final book, despite the disbelief of some people on stage. One of the reasons, also mentioned in the book, was that he didn’t want to die halfway through a book, leaving behind an unfinished manuscript that would later be taken over and completed by someone else (perhaps less qualified?). One might think of books by Stieg Larsson or Gabriel García Márquez. He also wanted to finish this book and have the chance to read the reactions and reviews. I can certainly understand him in that!

I read the book after the event and had heard from several friends that they were reading it and liked it, so I immediately wanted to start it—and I did, right after the lecture/interview with the author. And I must honestly say that I greatly enjoyed the first chapters, and especially the farewell in the very last chapter of the book. But I also have to admit that the storyline about his friends Stephen and Jean felt rather unnecessary (redundant?) or didn’t fully resonate with me; I even found it a more boring part of the book. And perhaps I’m being very critical here, but I didn’t find it added much to the book itself.

That said, the final pages of the book—the literal farewell Barnes gives to his readers, which he also read aloud at the end of the evening at the Bijloke—do bring a lump to your throat (even for someone like me, who still has many of his books left to read). But who knows, Mr. Barnes—perhaps one day we’ll meet on that little terrace, share a drink or a cup of tea, and watch the people passing by together.

Cheers, old chap! Cheers and thank you!