Vijftig verhalen over de dwaze kant van grote kunst

• Auteur: Matthijs Van Mierlo / The Gaze
• Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts
• Jaar uitgave: 2025
• Pagina’s: 240
• Coverontwerp: Dooreman
• ISBN: 978-9493409729

https://www.borgerhoff-lamberigts.be/shop/boeken/stupid-faces-in-stunning-paintings

Review:

Smoelenwerk

Kunst, één van mijn grote liefdes. En dan vooral de schilderkunst. Want wie kan niet genieten van de prachtige werken die een Van Eyck, een Van Gogh, Bacon en noem maar op heeft achtergelaten voor ons om te bewonderen.

Maar kunst is niet altijd bedoeld om de schoonheid uit te beelden. Want soms zie je op een schilderij wel eens een lelijk figuur verschijnen. Umberto Eco schreef er reeds twee boeken over, namelijk On Beauty en vooral On Ugliness (beide aanraders!). Maar ook Matthijs Van Mierlo heeft nu een werk gepubliceerd dat zich focust op enkele smoelen die er nogal uitspringen en hij geeft ons zijn inzichten over dat bepaald smoel. (Hieronder heb ik enkele voorbeelden uit het boek toegevoegd.)

Vertrekkend vanuit een detail van een schilderij leidt Matthijs het verhaal in van dat gezicht dat hij als ‘stupid face’ bestempeld (dit kan mens, god, demon, dier of engel zijn) en hij stelt enkele vragen over dat bepaald detail met verwijzingen naar hedendaagse culturele zaken (ketchup vermelden bij een schilderij dat dateert uit de zestiende eeuw… ik vermoed dat die culinaire delicatesse (?) nog niet bestond toen). Maar dan zoomt hij verder uit en krijgen we ‘the bigger picture’ waarbij we helemaal ondergedompeld worden in het ‘stunning painting’ waarin dit (of deze, soms ook meerdere) detail(s) te vinden zijn. (Hij schuwt er ook niet van terug om nog een tussenstapje te nemen zodat we nog even op onze honger moeten zitten) en daarbij worden we helemaal ingelicht over wie, hoe, wat, waarom… you get it!

Van alle boeken die ik dit jaar al las en doornam heb ik toch wel het grootste plezier beleefd aan ‘Stupid Faces in stunning Paintings’. Het is ludiek gebracht, maar biedt zoveel inzicht in een werk waar ik voorheen met gans andere ogen naar keek. Vaak is symboliek ook heel belangrijk natuurlijk en met een beetje extra achtergrond zien we toch altijd meer!

Matthijs van Mierlo kan je ook volgen op social media, zoals instagram, onder de naam Thegaze_art waarin hij eigenlijk hetzelfde al jaren doet wat nu in een boekvorm werd gegoten. Dus deze vijftig schilderijen zijn maar een kleine greep uit zijn gigantische kennis over kunstwerken die over gans de wereld verspreid zijn.

Oh ja, en dankzij de lijst achteraan weet ik nu ook waar ik de meeste werken kan terugvinden. Enkel die uit privécollecties zou ik graag een aanvraag voor willen indienen om die nu te mogen aanschouwen? Als iemand kent die ze hangen heeft, graag een seintje. 😉

English:

Review:

Art, one of my great loves—especially painting. Because who can’t enjoy the beautiful works left behind by masters like Van Eyck, Van Gogh, Bacon, and so many others for us to admire?

But art is not always meant to depict beauty. Sometimes, you might spot an ugly figure appearing in a painting. Umberto Eco already wrote two books about this—On Beauty and especially On Ugliness (both highly recommended!). And now Matthijs Van Mierlo has published a work that focuses on a number of striking faces, offering his insights into these particular “mugs.” (Below, I’ve added a few examples from the book.)

Starting from a detail in a painting, Matthijs introduces the story behind a face he labels a “stupid face” (this could be a human, god, demon, animal, or angel), and he poses a few questions about that specific detail, often referencing contemporary cultural elements (mentioning ketchup in relation to a 16th-century painting… I suspect that culinary delicacy (?) didn’t exist back then). But then he zooms out, giving us “the bigger picture,” fully immersing us in the stunning painting in which this (or sometimes several) detail(s) can be found. (He’s also not afraid to take an extra intermediate step, keeping us in suspense a little longer.) Along the way, we’re thoroughly informed about the who, how, what, and why—you get the idea!

Of all the books I’ve read and browsed through this year, I’ve had the most enjoyment from Stupid Faces in Stunning Paintings. It’s presented in a playful way, yet it offers so much insight into works I previously viewed very differently. Symbolism, of course, often plays a crucial role, and with a bit of extra background, we always end up seeing more.

You can also follow Matthijs Van Mierlo on social media, such as Instagram, under the name Thegaze_art, where he has essentially been doing for years what is now compiled into book form. So these fifty paintings are just a small selection from his vast knowledge of artworks spread all over the world.

Oh, and thanks to the list at the back, I now know where most of the works can be found. As for those in private collections—I’d love to submit a request to see them in person someday. If anyone knows someone who owns one, let me know 😉