• Auteur: Olga Ravn
• Uitgeverij: Das Mag
• Jaar uitgave: 2026
• Pagina’s: 208
• Coverdesign: Laura Silke / Frank August
• Originele titel: Voksbarnet (2023)
• Vertaling: Michal van Zelm
• ISBN: 978-9493399488

https://dasmag.nl/product/kind-van-was/

Review:

Door wassen ogen

‘Kind van Was’ vertelt het verhaal van de Deense edelvrouw Christenze Kruckow die in de zeventiende eeuw, samen met enkele andere vrouwen, beschuldigd wordt van hekserij. Samen met deze vrouwen wordt zij gevangengezet omdat zij dood, ziekte en verderf zouden zaaien en één voor één worden de vrouwen berecht en ter dood veroordeeld. Olga Ravn geeft het boek echter een twist door de gebeurtenissen vanuit een kind van was te bekijken. Christenze heeft dit kind (een pop) gemaakt, gevuld met nagels en haar en houdt dit altijd dicht bij haar tot ze wordt gevangengenomen. De pop, het kind, blijft echter getuige van alles dankzij (dode) dieren en inkt die de aarde doordrenken en zo de informatie doorspelen aan het wassen kind. Doorheen het verhaal worden ook folklore en wijsheden (recepten, volksliedjes…) gedeeld die men makkelijk als toverij konden bestempelen.

“Alles onthoudt en spreekt tegen wie luisteren wil.”

Kind van was

Ik heb dit jaar nog geen boek gelezen dat me zo diep raakte en dat zo zal blijven hangen als ‘Kind van was’ (we zijn natuurlijk nog maar februari maar ik weet nu al dat dit een favorietje is). Geen woord is te veel, geen zin voelt geforceerd aan of overbodig. Ik zou wel duizenden zinnen uit dit boek kunnen citeren maar dan zou ik gewoon het boek helemaal integraal moeten delen dus hou ik het bij één quote. Olga Ravn heeft een waargebeurd verhaal op zo’n manier herschreven dat je verweesd achterblijft, je handen in de aarde wil drukken om dat wassen kind op te graven om het te kunnen knuffelen. Olga’s pen is virtuoos, onverbiddelijk maar op de meest briljante wijze. Ik kon het boek niet neerleggen eens ik eraan was begonnen. Het doet me dan ook heel erg verlangen naar haar ander boek ‘Het Personeel’.

Heksenjachten maakten een groot deel uit van onze geschiedenis en waren manieren om (vooral) vrouwen te beschuldigen als deze niet in de lijn liepen die door de mannen werden vooropgesteld. Deze mannen waren dan ook vaak clerici en hooggeplaatsten. Het feit dat volgens dit boek Christenze ook nog eens samen woonde met een andere vrouw (lees: een relatie had met) zal zeker ook een rol hebben gespeeld in hun veroordeling. Olga laat ook een zekere ambiguïteit over Christenze en haar magische kunsten (of wat daaronder zou kunnen worden verstaan).

Bregje Hofstede (Oersoep, Drift, Bergje…) schreef het voorwoord van dit boek en dat op zich is al een fascinerend stukje waarin ze de link legt tussen magie en wetenschap, maar ook hoe wij met de natuur omgegaan zijn. De vrouwen die als heks werden beschouwd waren vaak één met de natuur en hadden respect hiervoor. Hadden ze deze vrouwen niet op een brandstapel gezet, waren we dan vandaag misschien allemaal dichter bij de natuur?

Heksen en hekserij en de vervolging is een bron voor heel wat literatuur en films. In fictie wordt dit vaker in een horror- of fantaysfeer gebracht (denk maar aan Thomas Olde Heuvelts boek ‘Hex’ of films zoals Robert Egger’s The Witch of The Blair Witch Project) maar de waarheid hierover is veel sinisterder en stamt af van een boek De Heksenhamer dat werd geschreven in de vijftiende eeuw. Zoals je op onderstaande foto ziet zijn er nog wat boeken die over dit onderwerp te lezen vallen (ik raad nu ook al ‘De Heks van Gottem’ aan!) dus mijn zoektocht naar de reden waarom zoveel mensen werden veroordeeld voor hekserij is nog maar pas begonnen.

English:

Review:

Through wax eyes

‘The Wax Child’ tells the story of the Danish noblewoman Christenze Kruckow who, in the seventeenth century, is accused of witchcraft together with several other women. Along with these women, she is imprisoned because they are said to spread death, disease and destruction, and one by one the women are tried and sentenced to death. Olga Ravn, however, gives the book a twist by presenting the events from the perspective of a child made of wax. Christenze has created this child (a doll), filled with nails and hair, and keeps it close to her at all times until she is taken prisoner. The doll, the child, nevertheless remains a witness to everything through (dead) animals and ink that seep into the earth and thus pass information on to the waxen child. Throughout the story, folklore and bits of wisdom (recipes, folk songs, etc.) are also shared—things that could easily be labelled as witchcraft.

“I am a child shaped in beeswax. I am made like a doll the size of a human forearm”.

I haven’t read a book this year that affected me as deeply and that I know will stay with me as much as The Wax Child (of course, it’s only February, but I already know this will be a favourite). Not a single word is superfluous; no sentence feels forced or unnecessary. I could quote thousands of lines from this book, but that would mean sharing it in its entirety, so I will limit myself to one quote. Olga Ravn has rewritten a true story in such a way that it leaves you feeling orphaned, makes you want to press your hands into the earth to dig up that waxen child and hold it close. Olga’s pen is virtuosic, unrelenting, yet brilliant in the most extraordinary way. Once I started reading, I couldn’t put the book down. It also makes me long to read her other book, The Employees.

Witch hunts formed a major part of our history and were a way of accusing (primarily) women who did not conform to the paths laid out by men. These men were often clerics and high-ranking officials. The fact that, according to the book, Christenze also lived together with another woman (read: was in a relationship with her) certainly played a role in their condemnation as well. Olga Ravn also leaves a certain ambiguity surrounding Christenze and her magical practices (or what might be understood as such).

Dutch author Bregje Hofstede wrote the foreword for the Dutch translation of The Wax Child, which in itself is a fascinating piece of text in which she draws connections between magic and science, as well as how we have interacted with nature. The women who were considered witches were often at one with nature and treated it with respect. Had these women not been burned at the stake, might we today all be closer to nature?

Witches, witchcraft, and persecution have inspired a great deal of literature and film. In fiction, these themes are often placed in a horror or fantasy context (think of Thomas Olde Heuvelt’s novel Hex or films such as Robert Eggers’s The Witch or The Blair Witch Project), but the historical reality is far more sinister and originates in a book called The Malleus Maleficarum, written in the fifteenth century. There are quite a lot of books on this topic so my search for the reasons why so many people were condemned for witchcraft has only just begun.